DOI: https://doi.org/10.24919/2308-4634.2018.155435

ZESPÓŁ WYPALENIA ZAWODOWEGO U NAUCZYCIELI – WYBRANE PROBLEMY

Кшиштоф Ющак

Анотація


Syndrom wypalenia zawodowego w zawodzie nauczyciela nie jest zjawiskiem nowym. W ostatnich latach pojawiło się szereg publikacji, które nie tylko wyjaśniają to zjawisko, ale wskazują wyraźnie, że występuje ono w populacji polskich nauczycieli. Jest to stan niepokojący, bowiem syndrom ten ma negatywny wpływ nie tylko na osobę nauczyciela, ale także na osoby, z którymi styka się on w pracy zawodowej.

Pogłębiona analiza problemu wypalenia zawodowego, odkrywanie mechanizmów jego powstawania, pomoże znaleźć skuteczne środki przeciwdziałania temu zjawisku i stanie się istotnym czynnikiem zmiany sytuacji zawodowej każdego pracownika, szczególnie zaś nauczycieli.


Ключові слова


stres; zespół; wypalenie zawodowe; pedagog

Повний текст:

PDF (Polski)

Посилання


Anczewska, M., Świtaj, P. Roszczyńska J., (2005). Wypalenie zawodowe, Postępy Psychiatrii i Neurologii [Advances in Psychiatry and Neurology]. [in Polish].

Bańka, A., Strelau, J. (red.), (2000). Psychologia pracy [Psychology of work]. Psychologia. Podręcznik akademicki Gdańsk. [in Polish].

Bilska, E. (2004). Jak feniks z popiołu: czyli syndrom wypalenia zawodowego [Like a phoenix from ash: a burnout syndrome]. „Niebieska linia”, 2. [in Polish].

Burish, M. (2000). W poszukiwaniu teorii – przemyślenia na temat natury i etiologii wypalenia [In search of theory – thoughts on the nature and etiology of burnout]. Sęk H. (red.), Wypalenie zawodowe. Przyczyny, mechanizmy, zapobieganie, Warszawa. [in Polish].

Kretschmann, R. (2003). Stres w zawodzie nauczyciela [Stress in the teaching profession], Gdańsk. [in Polish].

Litzke, S. M., Schuh, H. (2007). Stres, mobbing i wypalenie zawodowe [Stress, mobbing and burnout]. Gdańsk. [in Polish].

Mastalski, J. (2005). Szkolne interakcje zaburzające skuteczne wychowanie [School interactions disrupting effective upbringing]. Kraków. [in Polish].

Maslach, C. (2000). Wypalenie – w perspektywie wielowymiarowej [Burnout – in a multi-dimensional perspective]. Sęk H. (red.), Wypalenie zawodowe. Przyczyny, mechanizmy, zapobieganie, Warszawa. [in Polish].

Pasikowski, T. (2000). Polska adaptacja kwestionariusza Maslach Burnout Inwentory, [Polish adaptation of the Maslach Burnout Inventory questionnaire]. Sęk H. (red.), Wypalenie zawodowe. Przyczyny, mechanizmy, zapobieganie, Warszawa. [in Polish].

Pines, A. (2010). Wypalenie – w perspektywie egzystencjalnej [Burning – in the existential perspective]. Sęk H. (red.), Wypalenie zawodowe. Przyczyny i zapobieganie, Warszawa. [in Polish].

Przybyła, H. (1998). Psychologiczne koszty zespołu wypalenia zawodowego wśród nauczycieli a kierunki pomocy psychologicznej [Psychological costs of the burnout syndrome among teachers and directions of psychological help]. Rongińska T., Gaida W., Schaarschmidt U. (red.), Zdrowie psychiczne w zawodzie nauczycielskim, Zielona Góra – Potsdam. [in Polish].

Pyżalski, J. (2008). Obciążenia psychospołeczne w miejscu pracy pedagoga związane z niewłaściwymi zachowaniami uczniów [Psychosocial workload at the pedagogue’s workplace related to inappropriate student behavior]. „Medycyna Pracy”, 4. [in Polish].

Schwartz, M. & Will, G. (1953). Low morale and mutual withdrawal on a mental hospital ward, „Psychiatry” 16/1953. [in English].

Schaufeli, W. & Enzamann, D. (1998). The burnout compagnion to study and practice: A Critical Analysis, Taylor & Francis, London. [in English].

Sekułowicz, M. (2005). Nauczyciele szkolnictwa specjalnego wobec zagrożenia wypaleniem zawodowym [Teachers of special education in the face of the threat of burnout]. Analiza przypadków, Wrocław. [in Polish].

Senejko, A. (2003). Podmiotowe czynniki wypalenia zawodowego [The subjective factors of burnout]. Witkowski S. A. (red.), Psychologiczne wyznaczniki sukcesu w zarządzaniu, Wrocław. [in Polish].

Sęk, H.(1996). Szkoła a wypalenie zawodowe [School and burnout], Poznań. [in Polish].

Sęk, H. (2014). Wypalenie zawodowe u nauczycieli [Professional burnout in teachers]. Brzeziński J., Witkowski L. (red.), Edukacja wobec zmiany społecznej, Poznań – Toruń. [in Polish].

Szonert Rzepecka D. (2013). Wypalenie zawodowe [Occupational burnout]. Skłodowski H. (red.), Człowiek w kryzysie – psychospołeczne aspekty kryzysu, Łódź. [in Polish].

Śliwerski, B. (1993). Wypalenie zawodowe nauczycieli [Professional teachers’ burnout]. Kropiwnicki J. (red.), Szkoła a wypalenie zawodowe, Jelenia Góra. [in Polish].

Travers, Ch. J. & Cooper, C. L., Mental health, job satisfaction and occupational stress among UK teachers, Work Stress. [in English].

Tucholska, S. (2009). Wypalenie zawodowe u nauczycieli [Professional burnout in teachers]. Psychologiczna analiza zjawiska i jego osobowościowych uwarunkowań, Lublin. [in Polish].

Wachowiak, J. (2011). Dysfunkcyjne zachowania pracowników [Dysfunctional employee behavior], Warszawa. [in Polish].

Wojciechowska, J. (1990). Syndrom wypalenia zawodowego [Burnout syndrome]. „Nowiny Psychologiczne”, 5–6. [in Polish].

Woźniak-Krakowian, A. (2013). Syndrom wypalenia zawodowego nauczycieli [Burnout syndrome of teachers]. „Pedagogika”, 22. [in Polish].

Zając, D. (2011). Etyka zawodowa nauczycieli [Teachers’ professional ethics]. Wybrane zagadnienia, Bydgoszcz. [in Polish].


Пристатейна бібліографія ГОСТ


Anczewska M., Świtaj P., Roszczyńska J., Wypalenie zawodowe, „Postępy Psychiatrii i Neurologii”, 2005.

Bańka A. Psychologia pracy, (w:) Strelau J. (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki Gdańsk 2000.

Bilska E. Jak feniks z popiołu: czyli syndrom wypalenia zawodowego, „Niebieska linia”, 2/2004.

Burish M. W poszukiwaniu teorii – przemyślenia na temat natury i etiologii wypalenia (Sęk H. (red.), Wypalenie zawodowe. Przyczyny, mechanizmy, zapobieganie, Warszawa 2000.

Kretschmann R., Stres w zawodzie nauczyciela, Gdańsk 2003.

Litzke S. M., Schuh H. Stres, mobbing i wypalenie zawodowe, Gdańsk 2007.

Mastalski J. Szkolne interakcje zaburzające skuteczne wychowanie, Kraków 2005.

Maslach C. Wypalenie – w perspektywie wielowymiarowej, (w:) Sęk H. (red.),  Wypalenie zawodowe. Przyczyny, mechanizmy, zapobieganie, Warszawa 2000.

Pasikowski T., Polska adaptacja kwestionariusza Maslach Burnout Inwentory, (w:) Sęk H. (red.), Wypalenie zawodowe. Przyczyny, mechanizmy, zapobieganie, Warszawa 2000.

Pines A. Wypalenie – w perspektywie egzystencjalnej, (w:) Sęk H. (red.), Wypalenie zawodowe. Przyczyny i zapobieganie, Warszawa 2010.

Przybyła H. Psychologiczne koszty zespołu wypalenia zawodowego wśród nauczycieli a kierunki pomocy psychologicznej, (w:) Rongińska T., Gaida W., Schaarschmidt U. (red.), Zdrowie psychiczne w zawodzie nauczycielskim, Zielona Góra – Potsdam 1998.

Pyżalski J. Obciążenia psychospołeczne w miejscu pracy pedagoga związane z niewłaściwymi zachowaniami uczniów, „Medycyna Pracy”,  4/2008.

Schwartz M. Will G., Low morale and mutual withdrawal on a mental hospital ward, „Psychiatry” 16/1953.

Schaufeli W., Enzamann D., The burnout compagnion to study and practice: A Critical Analysis, Taylor & Francis, London 1998.

Sekułowicz M. Nauczyciele szkolnictwa specjalnego wobec zagrożenia wypaleniem zawodowym. Analiza przypadków, Wrocław 2005.

Senejko A. Podmiotowe czynniki wypalenia zawodowego, (w:) Witkowski S. A. (red.),  Psychologiczne wyznaczniki sukcesu w zarządzaniu, Wrocław 2003.

Sęk H. Szkoła a wypalenie zawodowe, Poznań 1996.

Sęk H. Wypalenie zawodowe u nauczycieli, (w:) Brzeziński J., Witkowski L. (red.), Edukacja wobec zmiany społecznej, Poznań – Toruń 1994.

Szonert Rzepecka D. Wypalenie zawodowe, (w:) Skłodowski H. (red.), Człowiek w kryzysie – psychospołeczne aspekty kryzysu, Łódź 2010.

Śliwerski B. Wypalenie zawodowe nauczycieli, (w:) Kropiwnicki J. (red.), Szkoła a wypalenie zawodowe, Jelenia Góra 1999.

Travers Ch. J, Cooper C. L. Mental health, job satisfaction and occupational stress among UK teachers, Work Stress, 1993.

Tucholska S. Wypalenie zawodowe u nauczycieli. Psychologiczna analiza zjawiska i jego osobowościowych uwarunkowań, Lublin 2009.

Wachowiak J. Dysfunkcyjne zachowania pracowników, Warszawa 2011.

Wojciechowska J.  Syndrom wypalenia zawodowego, „Nowiny Psychologiczne”,  5-6/1990.

Woźniak-Krakowian A. Syndrom wypalenia zawodowego nauczycieli, „Pedagogika”, 22/2013.

Zając D. Etyka zawodowa nauczycieli. Wybrane zagadnienia, Bydgoszcz 2011.





ISSN 2308-4634 (Print), ISSN 2617-0825 (Online)